PhuongHuong.comPhương Hướng
Dấu hiệu tự nhiên đúng và sai

Dấu hiệu gần khu dân cư khi lạc trong rừng: âm thanh, khói, cây trồng, ống nước

Tiếng máy, khói bếp, chòi rẫy, cây chuối, hàng keo thẳng, ống nước nhựa, gốc cưa phẳng: dấu hiệu nào cho thấy bạn gần người, đi về phía đó ra sao cho an toàn.

A thin black water pipe runs downhill beside a hillside path toward a small wooden farm hut in a cassava field, wide shot, a Vietnamese hiker far away, soft late afternoon haze

Những dấu hiệu đáng tin cho thấy bạn đang gần khu có người là: ống nước nhựa chạy dọc sườn đồi, chòi canh rẫy, cây trồng thành hàng hay thành vạt như chuối, sắn, cà phê, keo, gốc cây bị cưa phẳng, vết bánh xe máy, phân trâu bò, tiếng máy nổ và khói bếp lúc sáng sớm, chiều tối. Âm thanh và khói cho bạn biết có người ở đâu đó, còn ống nước, đường xe, trâu bò mới là thứ dẫn bạn tới chỗ người.

Bài này xếp các dấu hiệu theo mức chắc chắn, chỉ cách lần theo từng loại cho an toàn, những chỗ dễ đánh lừa, và việc nên làm khi gặp được người hay gặp một chòi không có ai. Trước mọi thứ, nhớ rằng ở yên chờ cứu vẫn thường là lựa chọn đúng khi đã có người biết bạn đi đâu.

Xếp các dấu hiệu theo mức chắc chắn

Mỗi dấu hiệu có giá trị khác nhau. Có cái chỉ báo người ở đâu đó trong vùng, có cái là sợi dây dẫn thẳng tới nhà:

Dấu hiệuCho biết điều gìMức chắc chắnCách dùng
Ống nước nhựa chạy dọc sườnCó nhà hoặc rẫy dùng nước ở phía hạ nguồnRất caoĐi theo ống về phía dốc xuống
Vết bánh xe máy còn mớiCó người ra vào thường xuyênCaoĐi theo chiều đường rộng dần, nhiều vết hơn
Chòi rẫy, rào tre, ruộng nươngNgười làm rẫy, có lối về bảnCaoTìm lối mòn chính từ chòi đi ra
Phân trâu bò mới, dấu móng trâu bòCó người chăn thả quanh đâyKháTheo đường mòn rộng có dấu móng
Hàng keo, bạch đàn, cao su thẳng hàngRừng trồng, có đường lô cho xeKháTìm đường lô có vết bánh xe
Gốc cây cưa phẳng, mùn cưaCó người khai thác gần đâyKháTìm đường kéo gỗ
Tiếng máy nổ, tiếng loa, tiếng xeCó người trong vùngTrung bình về hướngNghe nhiều lần, kết hợp dấu hiệu khác
Khói bếp, mùi khóiCó người đun nấuTrung bình về hướngLên chỗ cao nhìn, nhớ hướng khói
Tiếng gà, tiếng chóCó thể có nhàThấp đến trung bìnhKhông băng rừng theo tiếng

Nhìn vào bảng sẽ thấy: thứ gì có dạng đường liền, như ống nước, vết bánh xe, đường lô, lối trâu bò, thì đáng tin hơn thứ chỉ nghe hay chỉ ngửi. Lý do đơn giản: đường liền thì đi theo được, còn âm thanh và mùi trong rừng núi vòng vo theo địa hình và gió.

Ống nước nhựa: sợi dây dẫn đường đáng tin nhất

Ở nhiều vùng đồi núi, người dân dẫn nước từ khe suối trên cao về nhà và về rẫy bằng ống nhựa đen hay ống mềm, có khi dài hàng cây số, chạy dọc sườn đồi, vắt qua khe, luồn dưới lá mục. Thấy một đoạn ống như vậy là thấy một sợi dây nối thẳng tới chỗ người dùng nước.

Cách đi: xác định chiều dốc xuống của ống, vì đầu trên là chỗ lấy nước ở khe suối, đầu dưới mới là nhà hay rẫy. Đi theo ống về phía dốc xuống, nhưng đi trên lối mòn chạy cạnh ống nếu có, thường là lối người đi bảo dưỡng ống. Không giẫm lên ống, không làm tuột các khớp nối, vì đó là nước sinh hoạt của cả nhà người ta.

Chỗ cần cẩn thận: ống có thể rẽ nhánh, một nhánh về nhà, một nhánh về rẫy hay về ao nuôi cá. Ở chỗ rẽ, chọn nhánh to hơn hoặc nhánh có lối mòn rõ hơn. Và nếu ống vắt qua một vách dốc hay khe sâu, đừng cố đi theo đúng chỗ ống vắt qua; tìm đường vòng an toàn rồi bắt lại ống ở phía bên kia. Đường dây điện hạ thế kéo qua đồi, nếu gặp, cũng dùng được theo cách tương tự: nó luôn nối tới nhà, tới rẫy có người ở, và dưới nó thường có lối mòn của người đi kéo dây.

Âm thanh và khói: có ích nhưng hay đánh lừa

Âm thanh dội theo địa hình. Trong thung lũng, tiếng máy cày, tiếng xe hay tiếng loa dội vào vách núi đối diện và nghe như đến từ phía đó. Muốn đoán hướng, hãy lên chỗ cao, trống, nghe nhiều lần trong vài phút, mỗi lần chỉ tay về phía nghe thấy rồi lấy hướng chung.

Âm thanh đi xa hơn nhiều so với cảm giác. Lúc sáng sớm và chiều tối, không khí lặng, tiếng máy nổ có thể vọng rất xa. Nghe rõ chưa chắc đã gần. Đừng ước lượng khoảng cách theo độ to.

Khói bếp có giờ. Người dân đun nấu thường vào sáng sớm và chiều tối, khói bốc lên rồi lan theo thung lũng. Lên chỗ cao vào những giờ này và nhìn kỹ các thung lũng xung quanh, bạn có thể thấy những vệt khói mỏng. Ghi nhớ hướng bằng la bàn hoặc bằng một mốc lớn.

Khói cũng có thể là đốt rẫy hay cháy rừng. Khói dày, lan rộng, có màu đậm và mùi cháy cây cỏ là dấu hiệu đốt nương hay cháy. Đi vào vùng đó rất nguy hiểm. Chỉ dùng khói bếp mỏng làm dấu hiệu có người.

Gặp chòi rẫy không có người: nên làm gì

Chòi canh rẫy là chỗ dừng chân quý giá: có mái che, thường cao ráo, và chủ chòi sẽ quay lại. Nếu đến nơi mà không có ai:

  • Ở lại chòi nếu trời đã chiều hoặc bạn mệt. Đây là chỗ chờ tốt hơn nhiều so với tiếp tục đi trong rừng.
  • Không lấy đồ, không dùng lương thực của chủ chòi trừ khi thật sự nguy cấp; nếu buộc phải dùng, để lại lời nhắn và nhớ để tìm cách đền lại.
  • Đặt một vật sáng màu trên mái hay trước chòi, để người đi qua và người tìm kiếm dễ thấy.
  • Tìm lối mòn chính từ chòi đi ra: thường là lối rộng nhất, nhiều vết chân nhất, đôi khi có vết bánh xe máy. Đó là lối về bản. Nhưng chỉ đi khi còn nhiều giờ sáng.
  • Thử gọi 112 hoặc nhắn tin cho người ở nhà mô tả chỗ bạn đang ở: chòi rẫy trên sườn nào, trồng cây gì, nhìn thấy gì.
  • Đừng đốt lửa trong chòi hay sát chòi, chòi làm bằng tre lá rất dễ cháy.

Khi gặp người, chào hỏi trước, nói rõ mình bị lạc, đi từ đâu, muốn về đâu. Ở vùng đồng bào dân tộc, có người không nói thạo tiếng Việt; chỉ tay, vẽ trên đất, nói chậm tên bản hay tên xã gần nhất sẽ giúp nhiều. Nhờ họ báo trưởng bản hoặc chính quyền xã để người nhà và đội tìm kiếm biết bạn đã an toàn.

Chỗ phải dừng lại dù thấy dấu hiệu có người

Dấu hiệu có người không phải lúc nào cũng là lời mời đi tới. Có những nơi bạn phải dừng hoặc đi vòng:

  • Khu có rào, có biển cấm, có trạm gác. Có thể là khu bảo vệ rừng, khu quân sự hay vùng gần biên giới. Không vào, đi vòng hoặc chờ người tới hỏi.
  • Ruộng, rẫy có hố, có dây chăng thấp. Có thể là bẫy thú. Đi trên bờ, trên lối người đi.
  • Vật lạ bằng kim loại, gỉ sét, hình thù lạ trên đất rẫy. Ở một số vùng từng có chiến tranh, vật nổ sót lại vẫn còn. Không chạm, không nhặt, đánh dấu từ xa và báo chính quyền.
  • Chó dữ trước nhà. Đứng lại, gọi to cho chủ nhà ra, không chạy.
  • Đám khói lớn đang lan. Không đi về phía đó, chọn hướng khác hoặc lên chỗ đất trống đã cháy rồi.

Giữ những điểm này trong đầu giúp bạn không biến một lối thoát thành một rắc rối mới. Đi ra khỏi rừng an toàn quan trọng hơn đi ra thật nhanh.

Bài tập nhận dấu hiệu có người trong chuyến dã ngoại vùng ven

Gia đình chị Lan thường đưa con đi dã ngoại ở những vùng đồi ven thành phố, nơi rừng trồng, vườn cây, nương rẫy đan xen. Đó là chỗ tốt để luyện mắt nhìn dấu hiệu có người mà không hề mạo hiểm:

  1. Trước khi đi, giao cho mỗi người một loại dấu hiệu cần tìm: người tìm ống nước, người tìm vết bánh xe, người nghe âm thanh, người nhìn khói.
  2. Trên đường đi, mỗi khi ai thấy dấu hiệu của mình thì cả nhà dừng lại một phút. Người phát hiện nói: dấu hiệu này cho biết gì, dẫn về phía nào.
  3. Với ống nước, cả nhà cùng đoán đâu là đầu nguồn, đâu là đầu dùng nước, rồi đi theo một đoạn ngắn trên lối có sẵn để kiểm.
  4. Với âm thanh, mỗi người chỉ tay về phía nghe thấy, rồi so xem các ngón tay có chỉ cùng một hướng không.
  5. Cuối buổi, mỗi người kể lại một dấu hiệu mình đã đoán sai và vì sao.

Trẻ em học nhanh nhất qua trò chơi có vai trò riêng. Người lớn thì nhận ra những điều sách không nói: tiếng gà có khi vọng từ bên kia đồi, ống nước có khi đi ngược hướng mình tưởng. Những bài học nhỏ ấy, học ở nơi an toàn, sẽ ở lại khi bạn cần đến chúng thật.

Áp vào chuyến đi của bạn và lỗi hay gặp

Trước chuyến đi, nhìn ảnh vệ tinh trên ứng dụng bản đồ tải ngoại tuyến để biết quanh cung đường có rẫy, rừng trồng, bản làng ở phía nào. Ghi lại một câu đơn giản vào sổ, như "bản gần nhất ở thung lũng phía đông, có đường đất từ bản lên rẫy". Nếu lạc, câu đó cho bạn biết nên tìm loại dấu hiệu nào và tìm ở phía nào.

Lỗi hay gặp nhất là băng thẳng qua rừng theo tiếng động. Sửa: tìm dấu hiệu dạng đường liền trước, chỉ dùng âm thanh để chọn hướng tìm. Lỗi thứ hai là đi theo ống nước ngược lên dốc vì nghĩ đầu kia gần hơn. Sửa: nhớ đầu trên là khe suối, thường còn sâu trong rừng. Lỗi thứ ba là rời chòi rẫy lúc chiều muộn để cố về cho kịp. Sửa: ở lại chòi, báo cứu, sáng ra mới đi.

Và lỗi lớn nhất nằm từ trước khi đi: không báo cho ai lịch trình và giờ quay đầu. Có người biết bạn đi đâu thì việc tìm thấy bạn nhanh hơn rất nhiều, và bạn cũng bình tĩnh hơn để chọn đúng giữa đi tiếp và ở yên.

Câu hỏi thường gặp

Khi lạc trong rừng, dấu hiệu nào cho biết gần nhà dân nhất?

Ống nước nhựa chạy dọc sườn đồi, vết bánh xe máy còn mới, chòi canh rẫy và ruộng nương là những dấu hiệu chắc nhất, vì chúng là đường liền dẫn tới chỗ người. Tiếng động và khói chỉ cho biết có người trong vùng, khó đoán đúng hướng.

Đi theo ống nước trong rừng thì đi về phía nào?

Đi về phía dốc xuống của ống. Đầu trên thường là chỗ lấy nước ở khe suối, đầu dưới mới là nhà hay rẫy. Đi trên lối mòn cạnh ống nếu có, không giẫm lên ống và không làm tuột khớp nối.

Nghe tiếng xe máy trong rừng có nên đi thẳng về phía đó không?

Không nên băng thẳng. Âm thanh dội theo địa hình và đi xa hơn cảm giác, giữa bạn và tiếng xe có thể là khe sâu, vách đá. Lên chỗ cao nghe lại nhiều lần để có hướng chung, rồi tìm lối mòn hay đường lô đi về phía đó.

Gặp chòi rẫy không có ai thì có nên ở lại không?

Nên, nhất là khi trời đã chiều. Chòi có mái che, thường cao ráo, và chủ chòi sẽ quay lại. Đặt vật sáng màu cho dễ thấy, thử gọi 112, không dùng đồ của chủ chòi nếu không thật cần, và không đốt lửa sát chòi.

Rừng trồng keo, bạch đàn có giúp tìm đường ra không?

Có. Rừng trồng luôn có đường lô cho xe chở gỗ. Tìm con đường có vết bánh xe, đi theo chiều đường rộng dần và nhiều vết mới hơn. Ghi nhớ các ngã rẽ, vì đường lô trong rừng trồng rất giống nhau.

Thấy vật lạ bằng kim loại trên đất rẫy thì làm gì?

Không chạm, không nhặt, không đá vào. Ở một số vùng còn vật nổ sót lại từ chiến tranh. Đi vòng xa, ghi nhớ chỗ đó bằng mốc dễ nhận và báo cho người dân hay chính quyền xã khi gặp được.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138