PhuongHuong.comPhương Hướng
Trên biển, sông và trong sương mù

Chèo thuyền qua sông có dòng chảy: chọn điểm nhắm, bù trôi và đọc mặt nước

Muốn chèo sang bờ bên kia đúng chỗ khi nước đang chảy: cách chọn điểm nhắm ở thượng nguồn, giữ góc chéo, đọc mặt nước tìm dòng mạnh dòng yếu và lúc không nên qua.

A Vietnamese man paddles a green kayak diagonally across a wide brown river, angled upstream against the current, aerial view from above, overcast soft light

Muốn chèo thuyền sang đúng một điểm ở bờ bên kia khi sông đang chảy, bạn không nhắm thẳng vào điểm ấy mà hướng mũi thuyền chéo lên phía thượng nguồn một góc, giữ góc ấy sao cho điểm đích đứng yên so với một mốc phía sau nó. Dòng nước đẩy thuyền xuống, mái chèo kéo thuyền lên, và đường đi thật của thuyền là một đường thẳng ngang sông.

Người mới hay làm ngược: nhắm thẳng mũi vào đích, chèo một lúc thì thấy mình đã trôi xa xuống hạ lưu, rồi quay mũi ngược lên chèo bù, mất sức gấp mấy lần. Bài này giải thích vì sao thuyền trôi, cách chọn điểm nhắm, cách giữ góc bằng cặp mốc, cách đọc mặt nước để biết dòng mạnh ở đâu, và những tình huống nên quay lại thay vì qua.

Vì sao nhắm thẳng vào đích lại trôi

Khi thuyền nằm trên nước chảy, cả khối nước và thuyền cùng trôi xuống hạ lưu. Mái chèo chỉ đẩy thuyền so với nước, không so với bờ. Vì vậy nếu bạn mất năm phút để qua sông, trong năm phút ấy thuyền đã bị nước mang xuống bằng đúng quãng mà một chiếc lá trôi được. Sông chảy vừa phải, quãng ấy có thể là vài chục đến hơn một trăm mét.

Nếu bạn cứ chỉnh mũi về phía đích suốt đường, thuyền đi một đường cong lõm xuống hạ lưu, đến gần bờ bên kia thì phải chèo ngược dòng ở đoạn cuối. Đoạn sát bờ dòng thường yếu hơn giữa sông nên còn đỡ, nhưng nếu đích nằm ngay chỗ nước chảy mạnh hoặc phía dưới là chỗ nguy như ghềnh, cây đổ, chân cầu, thì đường cong ấy là rủi ro thật.

Ý tưởng đúng là bù trôi ngay từ đầu: hướng mũi chéo lên thượng nguồn sao cho phần sức chèo lên vừa đủ triệt tiêu phần nước đẩy xuống. Đường đi thật sẽ thẳng, ngắn nhất, và tốn ít sức nhất. Người chèo đò ngang lâu năm làm việc này theo bản năng; người mới cần một cách để nhìn thấy nó.

Các bước qua sông với cặp mốc thẳng hàng

Cách sau dùng được cho kayak, xuồng, thuyền chèo nhỏ trên sông, kênh rộng có dòng chảy vừa phải:

  1. Đứng ở bờ, chọn điểm đích ở bờ bên kia, tốt nhất là chỗ nước chảy chậm, bờ thoải, cập được. Ước xem dòng chảy mạnh cỡ nào bằng cách nhìn rác, lá, bọt trôi.
  2. Tìm một mốc thứ hai phía sau điểm đích, xa hơn và cao hơn: một cây lớn, một mái nhà, một cột điện. Đích và mốc sau tạo thành cặp thẳng hàng.
  3. Hạ thuyền ở chỗ nước tĩnh sát bờ, phía thượng nguồn so với đích một chút nếu được. Đẩy ra, hướng mũi chéo lên thượng nguồn.
  4. Khi vào giữa dòng, nhìn cặp mốc. Nếu mốc sau trượt sang phía thượng nguồn so với đích, thuyền đang bị đẩy xuống: tăng góc chéo. Nếu mốc sau trượt về phía hạ nguồn, bạn đang chéo quá: giảm góc.
  5. Giữ góc sao cho cặp mốc đứng yên, chèo đều tay. Góc này thường lớn ở giữa sông nơi dòng mạnh và nhỏ dần khi gần bờ nơi dòng yếu.
  6. Gần bờ, chọn chỗ nước tĩnh hoặc phía sau một vật chắn dòng để cập, tránh cập ngay trước vật cản đang có nước đổ vào.

Bài tập trên bờ: đứng ở mép một con kênh có nước chảy, thả hai cành cây cùng lúc, một cành bạn đẩy thẳng ngang, một cành bạn đẩy chéo lên thượng nguồn. Xem cành nào chạm bờ bên kia gần điểm đối diện hơn. Thí nghiệm nhỏ ấy giải thích được góc chéo rõ hơn mọi hình vẽ.

Đọc mặt nước: dòng mạnh, dòng yếu và chỗ nguy

Mặt sông không chảy đều. Biết đọc mặt nước giúp bạn chọn chỗ qua, chỗ nghỉ và chỗ tránh:

Dấu hiệu trên mặt nướcNghĩa làCách dùng
Mặt nước phẳng, trôi nhanh, rác trôi thành dảiDòng chính, chảy mạnh nhấtQua nhanh, góc chéo lớn, không dừng giữa dòng
Mặt nước lặng, rác đứng hoặc quay vòng chậm sát bờVùng nước xoáy ngược, nước tĩnhChỗ nghỉ, chỗ hạ và cập thuyền
Hình chữ V nhọn chĩa xuôi dòngLối nước sâu giữa hai vật cảnThường là lối đi được trên sông có đá
Hình chữ V nhọn chĩa ngược dòngCó vật cản ngầm ngay đỉnh chữ VTránh xa
Nước dồn, gợn sóng đứng phía sau đáĐá ngầm hoặc gờ đáyTránh, đi vòng
Nước chảy dồn vào cành cây đổ, rễ câyBẫy dòng chảy rất nguy hiểmTránh xa, tuyệt đối không cập sát

Cây đổ, cành cây ngập trong dòng chảy là thứ người chèo nhiều năm sợ nhất: nước đi qua được nhưng thuyền và người thì bị giữ lại. Thấy dòng chảy mạnh đổ vào một đống cành, đi thật xa khỏi nó, kể cả phải chèo thêm nhiều.

Khi nào không nên qua sông

Nước lên sau mưa lớn. Nước đục ngầu, có rác lớn, cành cây trôi, mặt sông dâng cao hơn thường lệ là dấu hiệu dòng chảy mạnh và có vật trôi nguy hiểm. Người mới không qua sông lúc này, kể cả sông quen.

Phía dưới đích có chỗ nguy gần. Nếu hạ lưu điểm đích ít trăm mét có ghềnh, đập, cửa cống, chân cầu, thì lỡ bị cuốn là không có chỗ sửa sai. Chọn điểm qua khác cách xa chỗ nguy.

Dòng chảy nhanh hơn sức chèo của bạn. Thả một cành cây và đi bộ theo nó trên bờ. Nếu bạn phải đi nhanh mới theo kịp, sông đang chảy cỡ hoặc hơn tốc độ chèo của người mới. Không qua.

Có sà lan, tàu lớn chạy luồng. Thuyền nhỏ khó thấy từ tàu lớn, sóng tàu làm chao, luồng tàu thường đúng ở chỗ nước sâu nhất. Chờ tàu đi qua xa rồi mới qua, và qua vuông góc, nhanh gọn.

Không có áo phao hoặc nhóm không đủ người. Qua sông luôn đi ít nhất hai thuyền hoặc có người trên bờ theo dõi. Một mình không áo phao trên dòng chảy là điều không có ngoại lệ.

Áp vào chuyến đi của bạn: kiểm trước khi đẩy thuyền ra

Trước mỗi lần qua sông, cả nhóm dừng lại một phút trên bờ và trả lời đủ các câu sau. Thiếu câu nào thì chưa đẩy thuyền ra:

  • Điểm đích ở đâu, mốc phía sau điểm đích là gì?
  • Nước đang chảy về phía nào, mạnh cỡ nào, đã thả cành thử chưa?
  • Hạ lưu của điểm đích có chỗ nguy nào trong khoảng vài trăm mét không?
  • Lỡ không tới được đích, chỗ cập dự phòng ở bờ bên kia nằm ở đâu?
  • Ai qua trước, ai qua sau, người trên bờ có dây ném hoặc gậy dài không?
  • Mọi người đã mặc áo phao cài khoá, buộc đồ vào thuyền chưa?

Bác Tư hay đi bộ đường núi kể lần đầu theo nhóm bạn chèo kayak trên sông, cả nhóm mất mười phút đứng bàn bên bờ. Bác sốt ruột. Sau đó qua sông chỉ mất bốn phút, ai cũng tới đúng chỗ, và bác hiểu vì sao người chèo lâu năm chịu đứng nhìn nước lâu như vậy.

Ước sức nước trước khi qua: ba cách đơn giản

Không cần dụng cụ đo, vẫn có thể ước dòng chảy đủ để quyết định qua hay không. Bảng sau so ba cách hay dùng:

CáchĐộ chính xácKhi nào dùngLưu ý
Thả cành cây, đi bộ theo trên bờKhá, cho biết dòng nhanh hay chậm hơn bước điTrước mọi lần qua sông lạThả ở giữa dòng nếu được, cành ở mép bờ trôi chậm hơn
Đếm giây cành trôi giữa hai mốc trên bờKhá, cho con số tương đốiKhi muốn so dòng sáng và chiềuHai mốc cách nhau càng xa càng đỡ sai
Nhìn rác, bọt, lá trôiThấp, chỉ biết dòng chính nằm đâuChọn chỗ qua, chỗ nghỉGió có thể đẩy rác ngược dòng trên mặt
Hỏi người địa phươngCao về chỗ nguy và giờ nướcSông lạ, sau mưaHỏi cụ thể: chỗ này qua được không, giờ này nước mạnh không

Kết hợp hai cách là đủ cho đa số chuyến đi. Nếu hai cách cho kết quả khác nhau, tin cách thận trọng hơn và chọn chỗ qua khác, hẹp hơn hoặc chảy chậm hơn.

Luyện ở hồ và kênh nhỏ trước khi ra sông

Góc chéo và cặp mốc là kỹ năng tay chân, cần tập ở nơi an toàn trước:

  1. Ở một hồ trong công viên có cho thuê thuyền, chọn hai mốc thẳng hàng ở bờ bên kia, chèo sang và giữ hai mốc thẳng hàng suốt đường. Gió trên hồ đóng vai dòng chảy nhẹ.
  2. Thử cố ý chèo lệch, xem cặp mốc tách ra thế nào, rồi chỉnh lại. Tập cho đến khi bạn đoán đúng chiều chỉnh mà không phải nghĩ.
  3. Sang một con kênh nhỏ có dòng chảy yếu, cùng người có kinh nghiệm, qua lại vài lượt với góc chéo khác nhau.
  4. Tập ra vào vùng nước tĩnh sát bờ: từ nước tĩnh ra dòng chính và từ dòng chính vào nước tĩnh. Đây là lúc thuyền dễ chao nhất.
  5. Tập lật thuyền có chủ đích ở chỗ nước nông, mặc áo phao, để biết cảm giác và cách giữ bình tĩnh.

Chỉ khi các bước trên đã quen, mới nên qua một con sông rộng có dòng chảy rõ, và lần đầu vẫn nên có người kinh nghiệm đi cùng.

Lỗi hay gặp khi qua sông và cách sửa

Đa số lỗi xuất phát từ việc nhìn đích mà không nhìn nước:

LỗiHậu quảCách sửa
Nhắm thẳng mũi vào đíchTrôi xuống hạ lưu, cuối phải chèo ngượcHướng chéo lên thượng nguồn từ đầu
Dừng nghỉ giữa dòng chínhBị cuốn xa trong vài chục giâyChỉ nghỉ ở vùng nước tĩnh sát bờ
Cập ngay trước vật cảnThuyền bị dòng ép vào vật, dễ lậtCập phía sau vật cản, nơi nước tĩnh
Cả nhóm qua cùng lúc sát nhauVa nhau, vướng mái chèoQua từng thuyền, thuyền trước tới bờ mới thuyền sau đi
Nghiêng người về phía thượng nguồn khi bị dòng épMép thuyền ngập nước, lậtNghiêng nhẹ về phía hạ nguồn, giữ mép thượng nguồn cao

Nếu lật thuyền giữa dòng, đừng cố đứng lên ở chỗ nước chảy xiết, vì chân có thể kẹt giữa đá. Nằm ngửa, chân hướng xuôi dòng, dùng tay bơi chéo vào bờ. Người trên bờ gọi 112 nếu không đưa được người lên, và báo chính quyền xã gần nhất.

Câu hỏi thường gặp

Chèo qua sông nên đi thẳng hay đi chéo?

Đi chéo, hướng mũi lên phía thượng nguồn một góc vừa đủ để đường đi thật của thuyền thẳng ngang sông. Đi thẳng mũi sang bờ bên kia thì thuyền bị nước mang xuống hạ lưu một quãng đáng kể.

Làm sao biết góc chéo bao nhiêu là đủ?

Dùng cặp mốc thẳng hàng: điểm đích và một vật cao phía sau nó. Chỉnh góc chéo sao cho hai vật này đứng yên so với nhau khi bạn chèo. Góc lớn ở giữa sông, nhỏ dần khi tới gần bờ.

Chèo kayak ngược dòng có được không?

Được khi dòng yếu, bằng cách đi sát bờ, nơi nước chảy chậm hơn hoặc có vùng xoáy ngược. Giữa dòng chính thì người mới thường không chèo nổi. Đừng lên kế hoạch chuyến đi phụ thuộc vào việc chèo ngược một đoạn dòng mạnh.

Nước sông chảy mạnh cỡ nào thì không nên qua?

Không có con số chung, nhưng có phép thử đơn giản: thả cành cây và đi bộ theo trên bờ. Nếu phải đi nhanh mới theo kịp, dòng ấy đã gần hoặc vượt sức chèo của người mới. Sau mưa lớn, nước đục ngầu có rác trôi thì không qua.

Lật thuyền giữa sông phải làm gì?

Giữ bình tĩnh, nằm ngửa với chân hướng xuôi dòng để tránh đập đầu vào đá, bám thuyền nếu thuyền không trôi về phía nguy hiểm, rồi bơi chéo vào bờ. Đừng cố đứng ở chỗ nước xiết vì chân dễ bị kẹt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138