PhuongHuong.comPhương Hướng
Trên biển, sông và trong sương mù

Đi bộ dọc bờ biển và ghềnh đá: xem giờ thuỷ triều, lối thoát và mốc quay về

Đi bộ men theo bãi đá, ghềnh, mũi đất ven biển an toàn: cách xem giờ thuỷ triều, chọn lối thoát lên cao, nhận ra đoạn bị nước cắt ngang và giờ quay đầu bắt buộc.

A Vietnamese father and young son walk carefully across dark wet rocks along a coastal cliff at low tide, waves breaking nearby, wide shot from behind, cool overcast light

Đi bộ dọc bờ biển và ghềnh đá không cần định hướng phức tạp vì biển luôn ở một bên, nhưng cần ba thứ mà người đi đường núi ít để ý: giờ thuỷ triều, lối thoát lên cao ở từng đoạn, và giờ quay đầu tính theo con nước chứ không theo sức chân. Nhiều nhóm vòng qua một mũi đá lúc nước ròng rồi không về được vì nước đã lên cắt ngang lối cũ.

Mốc quay về trên bờ biển cũng đánh lừa: bãi cát nào cũng giống nhau, mũi đất nhìn từ phía bên kia trông khác hẳn. Bài này đi qua cách đọc giờ con nước, cách chia tuyến thành từng đoạn có lối thoát, cách giữ mốc quay về, và những sai lầm khiến người đi bị kẹt trên ghềnh hay bị sóng đánh.

Thuỷ triều làm thay đổi bờ biển thế nào

Nước biển lên xuống mỗi ngày. Tuỳ vùng, có nơi một lần lên một lần xuống, có nơi hai lần, và độ chênh giữa nước cao và nước thấp mỗi nơi một khác, ở vài vùng ven biển nước ta có thể tới vài mét. Giờ nước lên lùi dần mỗi ngày, nên giờ của hôm qua không dùng được cho hôm nay.

Với người đi bộ, điều này có nghĩa là một bãi đá rộng lúc sáng có thể chỉ còn một dải hẹp lúc trưa, và một chỗ vòng qua chân mũi đất khô ráo lúc nước ròng có thể ngập ngang ngực vài giờ sau. Nguy hiểm nhất là những đoạn có vách đá dựng phía trong: khi nước lên tới chân vách, không còn chỗ nào để đi, cũng không leo lên được.

Nước cũng không lên đều. Theo quy tắc gần đúng mà người đi biển hay dùng, nước lên chậm ở đầu, nhanh nhất ở khoảng giữa, rồi chậm lại khi gần đỉnh. Vì vậy khoảng thời gian giữa hai lần nước đứng là lúc mực nước thay đổi nhanh nhất, và đây cũng là lúc người đi bộ dễ bị bất ngờ nhất.

Gió và sóng cộng thêm vào con nước. Ngày gió mạnh thổi từ biển vào, mực nước thực tế ở sát bờ có thể cao hơn con số trong bảng, sóng đánh lên xa hơn. Ngược lại, có những hôm lặng gió, nước thấp đúng như dự báo. Vì vậy con số giờ nước chỉ là điểm khởi đầu; khi đứng ở bãi, bạn vẫn phải nhìn mép nước và đường sóng vỗ để điều chỉnh, và luôn để dư thời gian.

Lên kế hoạch tuyến theo con nước

Trước khi đi, cần biết tuyến đi qua những đoạn nào chỉ đi được khi nước thấp. Các bước:

  1. Tìm giờ nước lớn và nước ròng của ngày đi cho vùng biển ấy, từ bảng thuỷ triều hoặc hỏi người dân, người đánh cá địa phương.
  2. Xem tuyến trên bản đồ ngoại tuyến hoặc ảnh vệ tinh, đánh dấu những đoạn có vách đá sát biển, mũi đất phải vòng qua chân, cửa lạch phải lội.
  3. Với mỗi đoạn ấy, hỏi: lúc nước lên thì còn đi được không? Nếu không, đó là đoạn có giờ đóng cửa.
  4. Xếp lịch đi sao cho qua các đoạn ấy trong khoảng nước ròng, và quay về qua chúng trước khi nước lên quá nửa.
  5. Đánh dấu lối thoát lên cao ở mỗi đoạn: đường mòn lên đồi, bậc đá, bãi cát rộng phía trong. Nếu không có lối thoát, đoạn ấy chỉ nên đi khi còn dư thời gian.
  6. Ghi giờ quay đầu, lấy theo con nước, và nói cho cả nhóm biết.

Bác Tư hay đi bộ đường núi lần đầu đi tuyến ven biển đã quen tính giờ quay đầu theo ánh sáng. Ở biển, bác học được rằng giờ quay đầu do nước quyết định, và nó có thể sớm hơn hoàng hôn rất nhiều.

Đoạn bờ biển nào nguy, đoạn nào an toàn

Bảng sau phân loại các kiểu bờ thường gặp theo mức nguy khi nước lên và cách đi:

Kiểu bờKhi nước lênMức nguyCách đi
Bãi cát rộng, phía trong là đồi cát hoặc rừng phi laoBãi hẹp lại, vẫn còn chỗ điThấpĐi tự do, chú ý cửa lạch
Bãi đá thấp, phía trong là bờ đất thoảiĐá ngập, trơn hơnTrung bìnhLên bờ đất khi nước lên
Chân mũi đất có vách dựngNước cắt ngang lối vòngCaoChỉ qua lúc nước ròng, quay về sớm
Cửa sông, cửa lạch ra biểnNước sâu thêm, dòng chảy mạnhCaoLội lúc nước ròng, không lội khi đang lên
Ghềnh đá cao hứng sóngSóng lớn bất chợt đánh lên mặt đáCaoĐứng xa mép nước, không quay lưng lại biển
Bãi bùn, bãi triều rộngNước tràn vào rất nhanh trên mặt phẳngCaoKhông ra xa, biết lối vào bờ

Mặt đá có rêu xanh, tảo đen, hà bám thường là phần bị nước phủ thường xuyên. Nếu lối bạn đi nằm trong dải này, nó sẽ ngập khi nước lên. Đây là một cách tự kiểm tra ngay tại chỗ khi không có bảng thuỷ triều.

Mốc quay về trên bờ biển

Nhớ lối rời bãi, không chỉ nhớ bãi. Ghi nhớ chỗ lối mòn từ đường xuống bãi: một cây phi lao cong, một tảng đá có hình dạng riêng, một cái chòi. Nhiều bãi liền nhau có cùng màu cát và cùng hàng cây.

Đếm mũi đất. Trên đường đi, đếm số mũi đất đã vòng qua. Đường về, đếm ngược lại. Đơn giản nhưng rất hiệu quả trên bờ biển dài, nơi các vịnh nhỏ giống nhau.

Nhìn lại phía sau thường xuyên. Mỗi lần qua một mũi đất, quay lại nhìn đoạn vừa đi. Chiều về bạn sẽ thấy cảnh ấy, không phải cảnh lúc đi.

Dùng mốc trên cao. Đỉnh đồi, tháp, cột ăng ten trên đất liền nhìn thấy từ xa dọc bờ. Biết bãi xuất phát nằm dưới chân mốc nào là biết đã về gần chưa.

Đánh dấu điểm trên điện thoại. Lưu vị trí bãi đỗ xe và lối lên. Bật ghi vết đường đi. Đoạn ven biển thường có sóng điện thoại tốt hơn trong rừng, gửi vị trí cho người ở nhà cũng dễ hơn.

Danh sách mang theo và điều cần biết về sóng

Ngoài giờ con nước, sóng là mối nguy thứ hai trên ghềnh đá. Danh sách dưới đây gồm cả đồ mang theo lẫn quy tắc đứng:

  • Giày đế bám tốt, chịu nước, không đi dép trên đá trơn.
  • Nước uống, mũ, áo chống nắng, vì bờ biển ít bóng râm.
  • Điện thoại trong túi chống nước, đã ghi giờ nước lên và giờ quay đầu.
  • Còi cho mỗi người, để gọi nhau khi tiếng sóng át tiếng nói.
  • Không đứng hoặc ngồi chụp ảnh ở mép ghềnh đá ướt: mặt đá ướt là dấu hiệu sóng đã đánh tới đó.
  • Không quay lưng lại biển khi đứng gần mép nước; thỉnh thoảng sẽ có con sóng lớn hơn hẳn những con trước.
  • Trẻ em luôn đi phía trong, nắm tay người lớn ở những đoạn đá.

Gia đình chị Lan dã ngoại cùng con nhỏ chọn tuyến bãi cát rộng thay vì ghềnh đá, đi lúc nước ròng buổi sáng và đặt giờ quay đầu trước khi nước lên giữa chừng. Trẻ vẫn được nhặt vỏ ốc trong các vũng đá thấp, còn cả nhà không phải lo chuyện bị kẹt.

Luyện trước: đọc con nước ở bãi gần nhà

Cảm nhận được thuỷ triều nhanh chậm thế nào là điều đọc không thay được. Nếu ở gần biển, một buổi tập như sau rất có ích:

  1. Chọn một bãi biển hay bến cá quen. Xem giờ nước ròng và nước lớn của ngày tập.
  2. Lúc nước ròng, cắm một que hoặc đặt một hòn đá ở mép nước. Chụp ảnh một tảng đá hoặc chân cầu tàu để làm mốc mực nước.
  3. Cứ mỗi giờ quay lại nhìn: mép nước tiến vào bao xa so với que, mực nước trên tảng đá lên bao nhiêu.
  4. Để ý khoảng giữa thời gian nước lên, mép nước tiến nhanh hơn rõ rệt so với lúc đầu.
  5. Ghi lại, so với bảng thuỷ triều để thấy bảng khớp với thực tế tới đâu ở chỗ bạn đứng.

Sau một buổi như vậy, bạn sẽ không còn nghĩ "nước lên từ từ thôi". Bạn cũng sẽ hiểu vì sao người địa phương hay nhắc khách vào bờ sớm hơn khách nghĩ là cần.

Áp vào chuyến đi: lịch mẫu theo con nước

Giả sử ngày đi, nước ròng thấp nhất vào khoảng tám giờ sáng và nước lên cao nhất vào khoảng hai giờ chiều. Tuyến có một mũi đá chỉ vòng qua được khi nước thấp, cách bãi xuất phát chừng một giờ đi bộ. Lịch hợp lý:

  • Sáu giờ rưỡi: rời bãi, đi về phía mũi đá trong lúc nước còn đang rút.
  • Bảy giờ rưỡi: vòng qua mũi đá, gần lúc nước thấp nhất, lối qua rộng và khô nhất.
  • Tám giờ rưỡi: giờ quay đầu ở phía bên kia mũi đá, dù chưa đi hết tuyến dự định.
  • Chín giờ rưỡi: đã vòng ngược qua mũi đá, trước khi nước lên được một phần ba.
  • Mười giờ rưỡi: về bãi. Nước lúc này đang lên nhanh, nhưng phía trước chỉ còn bãi cát rộng.
  • Dự phòng: nếu tới mũi đá lúc quay về mà nước đã liếm chân vách, không qua; đi theo lối mòn lên đồi đã đánh dấu từ trước.

Các con số trên là giả định để minh hoạ cách xếp lịch. Khi đi thật, thay bằng giờ con nước đúng ngày, đúng vùng, và để dư nhiều thời gian hơn ở chiều về.

Lỗi hay gặp và cách sửa

Phần lớn sự cố trên bờ biển xảy ra ở chiều về:

LỗiHậu quảCách sửa
Đi tiếp vì "còn sớm, trời còn sáng"Nước lên cắt lối về qua mũi đấtGiờ quay đầu theo con nước
Không biết giờ nước hôm ấyBị bất ngờ khi bãi thu hẹp nhanhHỏi người địa phương, xem bảng trước khi đi
Leo vách đá khi bị nước chặnNgã, kẹt giữa váchChờ ở chỗ cao an toàn, gọi trợ giúp
Lội cửa lạch lúc nước đang lênDòng chảy mạnh cuốn điChỉ lội lúc nước ròng, có người kinh nghiệm
Đứng sát mép ghềnh chụp ảnhSóng lớn đánh ngã, kéo xuống biểnĐứng xa chỗ đá ướt

Nếu đã bị nước chặn lối về, đừng cố bơi hay lội qua chỗ sóng đánh. Lên chỗ cao nhất an toàn mà không cần leo nguy hiểm, giữ ấm, gọi 112 và báo chính quyền xã ven biển gần nhất. Nước sẽ rút sau vài giờ; chờ là lựa chọn an toàn hơn mọi cách liều.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết giờ thuỷ triều ở nơi mình đi?

Xem bảng thuỷ triều cho vùng biển ấy, hỏi người đánh cá, chủ nhà nghỉ hoặc người dân địa phương. Giờ nước lùi dần mỗi ngày, nên phải xem đúng ngày đi, không dùng giờ của hôm trước.

Nước biển lên nhanh cỡ nào?

Tuỳ vùng và tuỳ ngày. Nước thường lên chậm ở đầu, nhanh nhất ở khoảng giữa thời gian lên, rồi chậm lại. Ở bãi phẳng rộng, mép nước có thể tiến vào khá nhanh, nhanh hơn người đi ước bằng mắt.

Bị nước chặn lối về trên ghềnh thì làm gì?

Lên chỗ cao an toàn gần nhất mà không phải leo vách nguy hiểm, tránh xa chỗ sóng đánh, giữ ấm và gọi trợ giúp. Không bơi vòng qua mũi đá, không lội qua chỗ có sóng. Chờ nước rút là cách an toàn.

Mặt đá ướt trên ghềnh có ý nghĩa gì?

Mặt đá ướt, có rêu, tảo, hà bám là chỗ nước hoặc sóng thường xuyên đánh tới. Đứng ở đó là đứng trong tầm sóng. Đá khô phía trong mới là chỗ đứng an toàn hơn.

Có nên dẫn trẻ em đi ghềnh đá ven biển không?

Nên chọn bãi cát rộng hoặc ghềnh thấp phía trong, đi lúc nước ròng, quay về sớm. Trẻ đi phía trong, nắm tay người lớn, không lại gần mép đá ướt. Ghềnh cao hứng sóng không hợp với trẻ nhỏ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138