PhuongHuong.comPhương Hướng
Đi rừng không bị lạc

Giữ hướng khi đi rừng rậm: đi vòng vật cản, ngắm mốc gần và nhắm lệch có chủ ý

Cách giữ đúng hướng khi đi trong rừng rậm tầm nhìn ngắn: ngắm từng mốc gần, đi vòng cây đổ và bụi gai mà không lệch, cặp người ngắm và nhắm lệch để chắc gặp đích.

Two Vietnamese hikers push through thick undergrowth among tall trees, the rear one sighting forward along a raised arm toward the leader, wide shot from behind, filtered green light

Trong rừng rậm, không ai giữ được hướng bằng cảm giác: người đi không có mốc thường lệch dần sang một bên và có khi đi vòng lại chỗ cũ. Cách giữ hướng là chia đường thẳng thành những đoạn rất ngắn, mỗi đoạn ngắm tới một cây hay một tảng đá nằm đúng hướng, đi vòng vật cản theo cách cộng trừ cho đủ, và khi cần tìm một điểm nhỏ trên một mốc dài thì cố ý nhắm lệch sang một bên để biết chắc phải rẽ về phía nào.

Bài này dành cho những đoạn phải rời lối mòn hoặc lối mòn mất dấu: vì sao người ta đi vòng, cách ngắm mốc gần, cách đi vòng cây đổ và bụi gai, kỹ thuật hai người ngắm nhau, nhắm lệch, và khi nào nên bỏ ý định cắt rừng để quay về lối mòn. Phần cầm la bàn và đặt góc phương vị có bài riêng ở danh mục la bàn; ở đây giả định bạn đã biết đọc một hướng.

Vì sao trong rừng người ta đi vòng

Ở bãi trống, bạn nhìn thấy đích nên mắt tự sửa hướng. Trong rừng nhiệt đới nhiều tầng, tầm nhìn có khi chỉ mười tới hai mươi mét, mắt không còn gì để sửa. Lúc đó, mỗi người lệch theo kiểu riêng: chân này bước dài hơn chân kia một chút, vai đeo ba lô nặng một bên, thói quen tránh vật cản về một phía. Mỗi bước lệch rất ít, nhưng sau vài trăm mét, đường đi đã cong rõ.

Vật cản làm chuyện tệ hơn. Gặp cây đổ, bụi gai, vũng lầy, người ta đi vòng theo phía dễ, rồi đi tiếp theo hướng "chắc là đúng" mà không bù lại phần đã lệch. Mỗi lần vòng lệch mười, hai mươi mét; mười lần vòng là lệch cả trăm mét. Đi theo sườn đồi cũng vậy: người ta có xu hướng đi dần xuống thấp vì dễ chân hơn.

Điều nguy hiểm là cảm giác vẫn rất chắc. Không ai thấy mình đang đi cong. Chỉ khi gặp lại một chỗ vừa đi qua, hoặc gặp suối ở phía không ngờ, người ta mới biết. Vì vậy giữ hướng trong rừng là chuyện kỹ thuật, không phải chuyện cảm giác.

Ngắm mốc gần: chia đường thẳng thành từng đoạn ngắn

Đây là cách cơ bản và chắc nhất. Mất thời gian hơn đi tự do nhưng sai số nhỏ hơn nhiều:

  1. Đứng yên, xác định hướng cần đi bằng la bàn hoặc ứng dụng la bàn trong điện thoại.
  2. Nhìn dọc theo hướng đó, chọn một vật nằm đúng hướng, xa nhất mà bạn còn chắc chắn nhận ra: một thân cây có vỏ bạc, một tảng đá, một gốc cây mục. Trong rừng rậm có khi chỉ cách mười lăm mét.
  3. Cất la bàn, đi thẳng tới vật đó, đi vòng gì cũng được, miễn tới đúng nó.
  4. Tới nơi, đứng sát vật đó, kiểm lại hướng và chọn vật tiếp theo.
  5. Lặp lại. Đừng đổi vật ngắm giữa chừng vì thấy "cái kia dễ đi hơn".
  6. Thỉnh thoảng quay lại nhìn: những vật bạn vừa đi qua có nằm thẳng hàng phía sau không.

Chỗ người mới hay sai: chọn vật ngắm không rõ, như "bụi cây xanh kia", rồi tới gần thì thấy năm bụi giống nhau. Chọn vật có đặc điểm riêng, và nếu không có, cho một người trong nhóm đi tới đứng làm mốc như ở phần dưới.

Đi vòng vật cản mà không lệch hướng

Vật cản nhỏ, nhìn được phía bên kia: ngắm qua nó. Gặp cây đổ hay bụi gai mà vẫn thấy được phía sau, chọn một vật ở bên kia nằm đúng hướng, đi vòng theo phía nào cũng được rồi tới thẳng vật đó. Đây là trường hợp dễ nhất.

Vật cản lớn, không thấy phía bên kia: đi vòng theo góc vuông. Rẽ chín mươi độ sang một bên, đếm số bước. Khi đã qua khỏi mép vật cản, quay về hướng gốc, đi tới khi qua hết chiều dài của nó. Rồi rẽ chín mươi độ về phía ngược lại, đi đúng số bước đã đếm. Bạn trở về đúng đường thẳng ban đầu.

Ghi lại mỗi lần vòng. Nếu phải vòng nhiều lần, ghi vào sổ: "vòng phải ba mươi bước, trả lại ba mươi bước". Người dễ quên phần trả lại nhất là người đang mệt.

Đổi bên vòng xen kẽ. Nếu không có lý do để vòng phía nào, lần này vòng phải thì lần sau vòng trái. Như vậy những sai lệch nhỏ có xu hướng bù trừ nhau thay vì cộng dồn về một phía.

Vật cản quá lớn thì xem lại cả kế hoạch. Một vùng tre gai dày, một vách đá, một đầm lầy không phải là thứ để vòng bằng mẹo. Quay lại mốc gần nhất, xem bản đồ, chọn đường khác hoặc quay về lối mòn.

Hai người ngắm nhau khi không có mốc rõ

Có những đoạn rừng mọi thân cây đều giống nhau, không có gì để ngắm. Lúc đó dùng chính người trong nhóm làm mốc. Người thứ nhất đứng lại cầm la bàn. Người thứ hai, mặc áo màu sáng, đi lên phía trước theo hướng đã chọn, tới khi gần khuất tầm nhìn thì dừng. Người thứ nhất nhìn qua la bàn, ra hiệu bằng tay để người thứ hai bước sang trái hay phải cho đúng hướng.

Khi người thứ hai đã đứng đúng, người thứ nhất đi tới đứng vào chỗ đó, người thứ hai lại đi lên. Cứ thế, như hai người thay nhau làm cọc tiêu. Cách này chậm, nhưng ở rừng rậm và lúc sương mù, nó giữ hướng chính xác hơn hẳn đi một mình.

Với nhóm đông, những người còn lại đi giữa hai người ngắm, không vượt lên trước người đi làm mốc. Thống nhất trước ký hiệu tay: giơ tay trái là bước sang trái, giơ tay phải là bước sang phải, hai tay giơ cao là đã đúng, đứng yên. Trong rừng ồn tiếng suối và côn trùng, ký hiệu tay rõ hơn gọi nhau.

Người làm mốc phía trước phải luôn nhìn thấy người phía sau. Không bao giờ đi khuất tầm nhìn, dù chỉ vài bước, vì trong rừng rậm khuất là có thể mất nhau.

Nhắm lệch có chủ ý để chắc gặp đích

Giả sử bạn cần tới một cây cầu nhỏ bắc qua con suối chạy ngang trước mặt. Nếu ngắm thẳng vào cầu, với sai số khi đi trong rừng, bạn có thể ra tới suối ở bên trái hoặc bên phải cầu mà không biết là bên nào. Đứng ở bờ suối, bạn phải đoán: rẽ trái hay rẽ phải để tìm cầu. Đoán sai là đi xa thêm.

Nhắm lệch là cố ý ngắm sang một bên của đích, ví dụ lệch hẳn về bên phải. Khi ra tới suối, bạn biết chắc cầu ở bên trái mình, chỉ việc men theo suối về bên trái. Mức lệch nên đủ lớn để vượt sai số của bạn; trong rừng rậm, với đoạn vài trăm mét, lệch khoảng mười độ là mức hay dùng, nhưng hãy tuỳ sai số thật của chính bạn.

Nhắm lệch chỉ dùng được khi đích nằm trên một mốc dài chạy ngang: suối, đường, mép rừng, sống đồi. Đích là một điểm đơn lẻ giữa rừng thì không có mốc để men theo. Đó là lý do khi lập kế hoạch, người đi rừng chọn đích ở trên hoặc sát những mốc dài, và nhắm lệch là thói quen của họ mỗi khi phải cắt qua rừng.

Chọn cách giữ hướng theo tình huống

Không có cách nào hợp mọi chỗ. Bảng dưới đây giúp chọn nhanh khi đang đứng trong rừng:

Tình huốngCách nên dùngĐộ chính xácLưu ý
Rừng thưa, thấy xaNgắm mốc xaCaoKiểm lại hướng ở mỗi mốc
Rừng rậm, có cây đặc điểm riêngNgắm mốc gần từng đoạnKháChọn mốc thật rõ
Rừng rậm, mọi cây giống nhauHai người ngắm nhauCao nhưng chậmKhông đi khuất tầm nhìn
Gặp vật cản nhỏNgắm qua vật cảnCaoChọn vật ngắm ở phía bên kia
Gặp vật cản lớnVòng góc vuông, đếm bướcKháNhớ trả lại đủ số bước
Đích nằm trên suối, đườngNhắm lệchCaoLệch đủ lớn để vượt sai số
Sương mù, sắp tối, nhóm mệtQuay về lối mòn hoặc mốc gần nhấtAn toàn nhấtKhông cắt rừng lúc này

Dòng cuối cùng là dòng quan trọng nhất. Mọi kỹ thuật trên đều cần đầu óc tỉnh táo và đủ ánh sáng. Khi thiếu một trong hai, quyết định tốt nhất là không cắt rừng nữa.

Bài tập giữ hướng ở bãi cỏ và khu cây công viên

Tập trước ở nơi an toàn giúp bạn biết mình lệch về phía nào và lệch bao nhiêu. Cần một bãi cỏ rộng và một khu nhiều cây:

  • Ở bãi cỏ, chọn một cái cây ở xa làm đích. Nhắm mắt, hoặc đội mũ kéo sụp che tầm nhìn xa, nhờ bạn đi kèm giữ an toàn, đi thẳng khoảng năm mươi bước. Mở mắt xem mình lệch về phía nào. Lặp lại ba lần: phần lớn người ta lệch về cùng một phía.
  • Ở khu nhiều cây, đặt một chiếc mũ làm đích cách khoảng một trăm mét qua các hàng cây. Đi bằng cách ngắm mốc gần, xem tới gần mũ tới đâu.
  • Đặt một băng ghế hay bồn hoa giữa đường làm vật cản. Tập đi vòng góc vuông, đếm bước, rồi xem có về đúng đường thẳng không.
  • Tập hai người ngắm nhau, thống nhất ký hiệu tay.
  • Tập nhắm lệch: lấy một con đường dài làm "suối", một cột đèn trên đường làm "cầu". Nhắm lệch sang phải, ra tới đường rồi rẽ trái tìm cột đèn.

Biết mình lệch về phía nào là thông tin rất có giá trị: trong rừng, khi phải đi tự do một đoạn, bạn sẽ chủ động sửa ngược lại.

Sai lầm hay gặp khi cắt rừng và cách sửa

Chọn vật ngắm rồi rời mắt khỏi nó. Cúi xuống vạch bụi, ngẩng lên đã không biết cây nào là cây vừa chọn. Sửa: trước khi cúi xuống, nhớ một đặc điểm riêng của vật ngắm (vỏ bạc, thân nghiêng, dây leo quấn), và nếu mất thì đứng lại kiểm hướng chọn vật mới, không đi tiếp theo cảm giác.

Đi vòng mà quên trả lại. Sau năm sáu lần vòng cùng một phía, đường đi đã lệch cả trăm mét. Sửa: ghi số bước mỗi lần vòng và đổi bên vòng xen kẽ.

Tin vào ánh sáng. Thấy chỗ sáng phía trước tưởng là bìa rừng hay khoảng trống cần tới, đi về phía đó mà bỏ hướng. Chỗ sáng có thể chỉ là một cây đổ để lộ khoảng trời. Sửa: chỉ đổi hướng khi la bàn và bản đồ cùng nói phải đổi.

Đi theo lối thú. Lối thú rừng nhìn như lối mòn nhỏ, đi dễ hơn nên người ta bám theo, nhưng nó uốn theo chỗ thú kiếm ăn, không theo hướng của bạn. Sửa: dùng lối thú vài chục mét nếu nó trùng hướng, rồi kiểm lại, bỏ nó ngay khi lệch.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao đi trong rừng hay bị đi vòng tròn?

Vì không có mốc để mắt tự sửa hướng, trong khi mỗi người đều lệch nhẹ về một phía do bước chân không đều, ba lô nặng một bên hoặc thói quen tránh vật cản. Những lệch nhỏ cộng dồn lại thành một đường cong lớn.

Nhắm lệch là gì và khi nào dùng?

Nhắm lệch là cố ý đi lệch sang một bên của đích nằm trên một mốc dài như suối hay đường. Khi tới mốc, bạn biết chắc đích ở phía nào để men theo. Chỉ dùng khi đích nằm trên một mốc dài chạy ngang hướng đi.

Gặp cây đổ lớn thì đi vòng thế nào để không lệch?

Nếu thấy được phía bên kia, chọn một vật ở bên kia nằm đúng hướng rồi đi vòng tới đó. Nếu không thấy, rẽ góc vuông và đếm bước, qua khỏi vật cản thì đi tiếp theo hướng cũ, rồi trả lại đúng số bước theo góc vuông ngược lại.

Có nên rời lối mòn để đi tắt qua rừng không?

Người mới không nên. Đi tắt qua rừng rậm chậm hơn nhiều so với tưởng tượng, dễ lệch hướng và có thể gặp vực, bụi gai, tổ côn trùng. Chỉ rời lối mòn khi có lý do rõ, đoạn ngắn, có đủ ánh sáng và biết rõ mốc phía trước.

Hai người ngắm nhau có cần la bàn không?

Người đứng sau cần một la bàn hoặc ứng dụng la bàn để biết hướng và chỉnh người đi trước. Người đi trước chỉ cần mặc áo màu sáng, đi tới gần khuất tầm nhìn thì dừng và làm theo ký hiệu tay.

Khi nào nên bỏ việc giữ hướng để quay về lối mòn?

Khi trời sắp tối, sương mù dày, có người mệt hoặc bị thương, hoặc khi vật cản quá lớn như vách đá, đầm lầy, rừng tre gai. Lúc đó quay về mốc gần nhất hoặc lối mòn đã biết là lựa chọn an toàn nhất.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138