PhuongHuong.comPhương Hướng
Đi rừng không bị lạc

Tính giờ quay về khi đi rừng: lùi từ lúc tối trời, đường về chậm hơn và mốc giờ cứng

Cách tính giờ quay về khi đi rừng: dưới tán rừng trời tối sớm, đường về chậm hơn đường đi, tính lùi từ lúc tối, đặt mốc giờ từng chặng và việc làm khi trời tối.

A Vietnamese father and daughter walk out of a forest edge onto a grassy slope at dusk, headlamps switched off, shot from far behind, fading orange sky, long shadows

Giờ quay về khi đi rừng được tính lùi từ lúc trời tối dưới tán rừng, không phải từ giờ mặt trời lặn: lấy giờ lặn, trừ đi khoảng ba mươi phút tới một giờ vì tán rừng và núi che, trừ thời gian đi đường về (thường lâu hơn đường đi), trừ thêm một khoảng dự phòng. Con số còn lại là mốc giờ cứng; tới giờ đó, dù đang ở đâu, cả nhóm quay về.

Phần lớn những đêm bất đắc dĩ trong rừng của người đi trong ngày không bắt đầu bằng việc lạc, mà bằng việc về muộn: trời tối, lối mòn biến mất, người ta đi lệch trong bóng tối rồi mới lạc. Bài này giải thích vì sao trời trong rừng tối sớm, cách tính lùi từng bước, mốc giờ cho từng chặng, những tín hiệu buộc quay sớm hơn và việc phải làm nếu vẫn bị tối giữa đường.

Trời trong rừng tối sớm hơn ngoài bãi

Giờ mặt trời lặn ở nước ta thay đổi theo mùa và theo vùng. Ở miền Bắc, mùa đông mặt trời lặn sớm, khoảng năm giờ mười lăm tới năm giờ rưỡi chiều; đầu mùa hè thì muộn tới khoảng sáu giờ rưỡi. Ở miền Nam, chênh lệch giữa các mùa nhỏ hơn, mặt trời thường lặn trong khoảng năm giờ rưỡi tới sáu giờ hai mươi. Đó là giờ lặn ở nơi trống trải, chân trời thấp. Hãy tra giờ lặn của đúng ngày đi trong ứng dụng thời tiết.

Trong rừng, ba thứ làm trời tối sớm hơn. Tán lá nhiều tầng chặn ánh sáng, nên dưới tán rừng già có thể đã nhá nhem trong khi bãi cỏ bên ngoài còn sáng rõ. Núi che: nếu tuyến nằm ở sườn phía đông hay trong thung lũng hẹp, mặt trời khuất sau đỉnh núi phía tây sớm hơn giờ lặn khá lâu. Mây và mưa chiều, rất thường gặp ở vùng núi nước ta, làm tối thêm.

Thêm nữa, ở vĩ độ thấp như nước ta, thời gian chạng vạng sau khi mặt trời lặn ngắn, chỉ khoảng hơn hai mươi phút là trời đã tối hẳn. Người quen đi ở xứ lạnh hay ở đồng bằng thường ngạc nhiên vì bóng tối trong rừng đến nhanh như tắt đèn. Cách tính an toàn: coi lúc tối trong rừng là khoảng ba mươi phút tới một giờ trước giờ mặt trời lặn, tuỳ rừng rậm hay thưa, sườn đông hay sườn tây.

Tính lùi từng bước

Làm phép tính này ở nhà, khi lập kế hoạch, và viết kết quả vào bảng chặng. Ví dụ dùng chuyến đi tháng mười hai ở một khu rừng miền Bắc:

  1. Tra giờ mặt trời lặn hôm đó: giả sử khoảng năm giờ hai mươi chiều.
  2. Trừ khoảng bốn mươi lăm phút vì tuyến đi trong thung lũng, rừng khá rậm: lúc tối trong rừng khoảng bốn giờ ba mươi lăm.
  3. Đặt giờ phải ra khỏi rừng sớm hơn lúc tối ít nhất ba mươi phút để dự phòng: khoảng bốn giờ.
  4. Ước thời gian đường về từ điểm xa nhất, cộng thêm khoảng một phần tư so với lúc đi vì mệt và ánh sáng yếu: lúc đi mất ba tiếng thì tính đường về khoảng ba tiếng bốn mươi lăm.
  5. Lấy giờ phải ra (bốn giờ) trừ thời gian đường về: giờ quay về cứng là khoảng mười hai giờ mười lăm.
  6. Làm tròn về sớm hơn: mười hai giờ. Ghi vào bảng chặng, nói rõ với cả nhóm ở cửa rừng.

Con số mười hai giờ trưa thường làm người mới bất ngờ: "Vào lúc tám giờ mà trưa đã phải quay?" Đúng vậy, với một tuyến ba tiếng một chiều vào mùa đông. Nếu thấy giờ quay về quá sớm, cách sửa là xuất phát sớm hơn hoặc chọn tuyến ngắn hơn, không phải dời giờ quay về.

Vì sao đường về chậm hơn đường đi

Nhiều người tính đường về bằng đúng thời gian đường đi, rồi về muộn cả tiếng. Bảng dưới đây là những thứ làm đường về chậm lại và mức cộng thêm nên tính:

Yếu tốVì sao chậmNên cộng thêm
MệtChân mỏi, nghỉ nhiều hơn, bước ngắnKhoảng một phần năm tới một phần tư
Đường về xuống dốc trơnXuống dốc đất ướt, rễ cây chậm và dễ ngãTuỳ đoạn, có khi bằng lúc lên
Ánh sáng yếu dầnKhó thấy lối, phải dừng nhìn ở ngã rẽKhoảng mười tới hai mươi phút
Mưa chiềuLối trơn, suối lên, phải đi vòng chỗ lộiCó thể gấp rưỡi đoạn bị ảnh hưởng
Có người đau chân, chuột rútCả nhóm đi theo người chậm nhấtKhông lường trước, nên có khoảng dự phòng
Nhầm đường một lầnĐi lố rồi quay lạiKhoảng hai mươi tới ba mươi phút

Bạn không cần cộng tất cả các dòng. Nhưng cộng ít nhất một phần tư thời gian đường đi, rồi thêm khoảng dự phòng ba mươi phút, là cách tính mà những người dẫn rừng lâu năm vẫn dùng cho khách mới.

Mốc giờ cho từng chặng, không chỉ một giờ quay về

Mỗi mốc cuối chặng có một giờ chậm nhất. Ví dụ: chưa tới Ngã ba suối lúc chín giờ thì giờ quay về dời sớm lên. Mốc giờ theo chặng cho biết sớm rằng nhóm đang chậm hơn dự kiến, thay vì chỉ phát hiện ở giờ quay về.

Nhóm chậm thì cắt đích, không cắt dự phòng. Đi chậm hơn dự kiến nửa tiếng ở chặng đầu thì đích phải gần lại, chứ không phải bớt khoảng dự phòng cuối ngày. Dự phòng là để dành cho chuyện bất ngờ trên đường về.

Ghi giờ thật vào sổ ở mỗi mốc. So giờ thật với giờ dự kiến. Hai mốc liền trễ hơn mười lăm phút là nhịp thật của nhóm, dùng nó để tính lại giờ quay về.

Người giữ giờ không phải người dẫn. Giao việc theo dõi giờ cho người đi cuối hoặc một người cụ thể. Người dẫn bận tìm đường thường quên giờ.

Đặt báo thức. Đặt báo thức điện thoại vào giờ quay về cứng và mười lăm phút trước đó. Tiếng báo thức giúp cả nhóm nhớ mà không ai phải làm người xấu nhắc.

Những tín hiệu buộc quay về sớm hơn giờ đã định

Giờ quay về cứng là giờ muộn nhất. Gặp một trong những điều dưới đây, quay về ngay, không chờ tới giờ:

  • Mây đen kéo tới, sấm từ xa, gió đổi chiều mạnh: mưa dông chiều ở vùng núi đến nhanh, lối mòn và suối thay đổi trong vài chục phút.
  • Suối đã lội lúc đi có nước đục hơn, chảy mạnh hơn: trên thượng nguồn có thể đang mưa.
  • Có người trong nhóm đau chân, chóng mặt, mất sức, hoặc trẻ nhỏ đã quá mệt.
  • Nhóm đã nhầm đường một lần và mất hơn hai mươi phút.
  • Hai mốc chặng liên tiếp trễ hơn dự kiến.
  • Lối mòn phía trước mờ dần, phải dò.
  • Pin điện thoại của người giữ bản đồ còn dưới một nửa khi chưa tới điểm quay đầu.

Quay về sớm vì một trong các lý do trên chưa bao giờ là quyết định tồi. Cái giá của nó chỉ là không tới được thác hay đỉnh đồi hôm nay; khu rừng vẫn còn đó cho chuyến sau.

Nếu trời vẫn tối khi còn trong rừng

Dù tính kỹ, có lúc vẫn bị tối giữa đường. Việc đầu tiên là dừng lại trước khi tối hẳn, khi còn chút ánh sáng, để cả nhóm bật đèn đội đầu, đếm quân số, nhắc lại đường về. Đừng cố đi thêm mười phút trong nhá nhem rồi mới lục ba lô tìm đèn.

Nếu đường về là lối mòn rõ, có tay vịn như suối hay mép rừng, và mọi người còn sức, có thể đi tiếp bằng đèn, chậm lại, khoảng cách giữa các người ngắn lại, dừng ở mọi ngã rẽ. Trong bóng tối, đèn chỉ chiếu vài mét trước mặt nên các lối nhánh trông rất giống lối chính; người đi cuối càng phải chú ý.

Nếu lối mòn không rõ, phải lội suối, có đoạn sát vực, hoặc nhóm đã rất mệt, đi tiếp trong đêm nguy hiểm hơn ở lại. Chọn một chỗ bằng, xa suối, xa cây chết, giữ ấm, báo vị trí cho người ở nhà nếu có sóng. Nếu có người bị thương, lạnh run, hay tình hình nguy hiểm, gọi 112 và báo chính quyền xã gần nhất. Sáng ra, đi tiếp với ánh sáng.

Và nhắn cho người ở nhà ngay khi có sóng, kể cả khi mọi người đều ổn. Người ở nhà tới giờ báo động sẽ gọi cứu nạn; một tin nhắn kịp thời giúp lực lượng tìm kiếm không phải đi trong đêm.

Bài tập: đo nhịp thật của nhóm trước chuyến rừng

Phép tính lùi chỉ đúng khi bạn biết nhóm mình đi nhanh tới đâu. Một buổi sáng cuối tuần ở đồi thấp hoặc công viên rừng gần nhà là đủ để đo:

  1. Chọn một lối mòn đồi thấp có lên có xuống, dài chừng hai tới ba cây số, đi cùng đúng những người sẽ đi chuyến rừng.
  2. Mang ba lô như chuyến thật. Ghi giờ ở đầu lối, ở đỉnh đồi và ở điểm cuối.
  3. Đi về theo đường cũ, ghi giờ tương tự. So thời gian lúc đi và lúc về, xem đường về nhanh hay chậm hơn bao nhiêu với nhóm của bạn.
  4. Ghi thêm số lần nghỉ và tổng thời gian nghỉ. Người mới thường bất ngờ vì thời gian nghỉ chiếm tới một phần tư cả buổi.
  5. Dùng các con số này, không phải con số đọc trên mạng, cho phép tính giờ quay về của chuyến rừng.

Nếu nhóm có trẻ nhỏ hay người lớn tuổi, buổi đo này còn cho biết người đó mệt ở phút thứ bao nhiêu. Đặt giờ quay về sớm hơn thời điểm ấy.

Bác Tư và chuyến đi tháng mười một

Bác Tư hay đi bộ đường núi, dẫn hai người bạn đi một tuyến rừng ở sườn phía đông một dải núi, vào tháng mười một. Giờ lặn hôm đó khoảng năm giờ hai mươi lăm. Bác trừ một tiếng vì sườn đông khuất nắng sớm, còn bốn giờ hai mươi lăm. Trừ ba mươi phút dự phòng, phải ra khỏi rừng trước khoảng ba giờ năm mươi lăm. Đường đi dự kiến hai tiếng rưỡi, đường về tính ba tiếng. Giờ quay về cứng: mười hai giờ năm mươi lăm, bác làm tròn thành mười hai giờ rưỡi.

Xuất phát lúc tám giờ. Tới mốc thứ hai trễ hai mươi phút vì một đoạn sạt phải đi vòng. Bác dời giờ quay về lên mười hai giờ, nói với hai người bạn rằng có thể không tới được hồ trên đỉnh. Mười hai giờ, nhóm cách hồ chừng hai mươi phút. Cả ba quay về.

Trên đường về, trời đổ mưa lúc hai giờ, lối đất trơn, một người trượt nhẹ trật gót chân, cả nhóm đi chậm hẳn. Họ ra khỏi rừng lúc bốn giờ kém năm, trời dưới tán đã tối sẫm. Nếu theo cảm hứng mà đi nốt hai mươi phút tới hồ, rồi thêm hai mươi phút ngồi ngắm, cả ba sẽ đi đoạn dốc trơn cuối cùng trong bóng tối với một người đau chân.

Câu hỏi thường gặp

Trong rừng trời tối sớm hơn bao nhiêu so với giờ mặt trời lặn?

Thường khoảng ba mươi phút tới một giờ, tuỳ rừng rậm hay thưa, tuyến ở sườn đông hay sườn tây, trong thung lũng hay trên sống núi, và trời có mây hay không. Rừng già nhiều tầng ở sườn đông vào ngày mưa có thể còn tối sớm hơn.

Làm sao biết giờ mặt trời lặn của ngày đi rừng?

Tra trong ứng dụng thời tiết hoặc ứng dụng thiên văn trên điện thoại, chọn đúng địa điểm và ngày. Giờ lặn thay đổi theo mùa, ở miền Bắc chênh lệch giữa mùa đông và mùa hè tới hơn một tiếng nên không dùng con số nhớ chung chung.

Đường về có nhanh hơn đường đi vì đã biết đường không?

Thường là không. Biết đường giúp bớt phải dò, nhưng mệt, xuống dốc trơn, ánh sáng yếu và mưa chiều thường làm đường về chậm hơn. Hãy tính đường về lâu hơn đường đi khoảng một phần tư.

Đã gần tới đích mà tới giờ quay về thì có nên đi nốt không?

Không nên. Giờ quay về đã tính sẵn khoảng dự phòng cho đường về, đi nốt là ăn vào khoảng dự phòng đó. Những chuyến đi gặp chuyện thường bắt đầu từ câu "chỉ còn mười phút nữa thôi".

Bị tối giữa rừng thì nên đi tiếp hay ở lại?

Đi tiếp bằng đèn nếu lối mòn rõ, có mốc dẫn đường và mọi người còn sức. Ở lại chỗ an toàn nếu lối mờ, phải lội suối, có đoạn nguy hiểm hoặc nhóm đã kiệt sức. Báo người ở nhà, gọi 112 nếu có người bị thương hay tình hình nguy hiểm.

Đi rừng trong ngày có cần mang đèn đội đầu không?

Có, luôn mang, kể cả khi định về trước trưa. Mỗi người một đèn, kèm pin dự phòng. Chậm trễ bất ngờ là chuyện thường gặp, và không có đèn thì bóng tối trong rừng gần như làm bạn không đi được.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138