Muốn điện thoại còn định vị được tới cuối ngày đi rừng, bạn cần làm ba việc: bật chế độ máy bay rồi bật lại riêng định vị, chỉ mở màn hình ở các điểm quyết định, và chia pin theo quy tắc một phần ba cho chặng đi, một phần ba cho chặng về, một phần ba để dự phòng. Thêm một cục sạc dự phòng đã sạc đầy và một túi chống nước, bạn đã tránh được phần lớn các chuyến đi kết thúc bằng một màn hình đen.
Pin là giới hạn thật của định vị bằng điện thoại, chứ không phải vệ tinh hay bản đồ. Phần dưới giải thích cái gì ăn pin nhiều nhất trong rừng, cài đặt từng mục ra sao, cách nhóm chia nhau pin, giữ máy khỏi lạnh, nóng và nước, và một danh sách mang theo cho chuyến đi ngày và chuyến đi nhiều ngày.
Cái gì ăn pin trong rừng
Ở thành phố, pin hao đều vì đủ thứ. Trong rừng, có vài thủ phạm lớn hơn hẳn phần còn lại. Bảng dưới xếp theo mức tốn pin thường gặp, từ nhiều tới ít; con số thật khác nhau giữa các máy, nhưng thứ tự thì khá ổn định.
| Thủ phạm | Vì sao tốn | Cách giảm |
|---|---|---|
| Màn hình sáng | Là bộ phận tiêu thụ lớn nhất, càng sáng càng tốn | Giảm độ sáng, tự tắt sau ít giây, chỉ mở khi cần |
| Sóng nhà mạng khi sóng yếu | Máy liên tục tăng công suất để tìm trạm | Chế độ máy bay ở vùng không sóng |
| Ứng dụng chạy nền | Đồng bộ ảnh, tin nhắn, cập nhật | Tắt đồng bộ, tắt cập nhật tự động trước chuyến đi |
| Máy ảnh và quay phim | Màn hình sáng cộng bộ xử lý làm việc nặng | Chụp có chọn lọc, không quay dài |
| Định vị và ghi vết | Bộ thu định vị chạy liên tục | Tần suất ghi vừa phải, nhưng đừng tắt hẳn |
| Đèn pin của điện thoại | Tốn pin và chiếm máy định vị | Mang đèn đội đầu riêng |
Điều người mới hay bất ngờ: bộ thu định vị không phải thủ phạm chính. Nhiều người tắt định vị để tiết kiệm pin rồi vẫn để màn hình sáng và sóng nhà mạng gào tìm trạm suốt buổi. Làm ngược lại mới đúng: giữ định vị, tắt hai thứ kia.
Cài đặt máy trước khi vào rừng
Làm ở nhà, kiểm lại ở chỗ đỗ xe. Mỗi bước nhỏ, nhưng cộng lại có thể kéo thêm nhiều giờ dùng máy.
- Sạc đầy tối hôm trước, cả điện thoại lẫn sạc dự phòng. Kiểm sạc dự phòng bằng cách cắm thử vào máy vài phút.
- Cập nhật và tải bản đồ xong ở nhà, rồi tắt cập nhật ứng dụng tự động, tắt đồng bộ ảnh lên đám mây.
- Đặt màn hình tự tắt sau khoảng mười lăm đến ba mươi giây, giảm độ sáng, bật giao diện tối nếu máy có màn hình loại tự phát sáng.
- Tắt rung và âm báo không cần thiết, tắt mạng không dây, tắt kết nối không dây tầm ngắn nếu không dùng.
- Khi vào vùng không sóng, bật chế độ máy bay rồi bật lại định vị. Ở nơi chập chờn, máy tìm sóng liên tục còn tốn hơn cả lúc có sóng tốt.
- Thử chế độ tiết kiệm pin của máy ở nhà. Có máy giảm định vị khi bật chế độ này, làm vết đường đi bị đứt; biết trước để chọn có bật hay không.
Khi có việc cần sóng, như nhắn tin báo người ở nhà ở một điểm mốc có sóng đã biết, tắt chế độ máy bay, gửi, rồi bật lại ngay. Đừng để máy dò sóng suốt dọc đường chỉ để chờ một tin nhắn có thể đến.
Quy tắc một phần ba và giờ quay đầu theo pin
Người đi biển và đi núi lâu năm hay chia nhiên liệu, nước và sức theo quy tắc một phần ba: một phần cho chặng đi, một phần cho chặng về, một phần để dự phòng. Áp vào pin điện thoại, nghĩa là khi pin tụt còn khoảng hai phần ba so với lúc xuất phát mà bạn chưa tới đích, đó là tín hiệu quay đầu, cùng với giờ quay đầu đã thống nhất.
Quy tắc này nghe có vẻ khắt khe, nhưng nó tính đến những thứ thường xảy ra: chặng về mệt hơn nên chậm hơn, trời tối nên phải mở màn hình nhiều hơn, có thể lạc một đoạn phải dò lại, có thể phải gọi cứu giúp. Phần dự phòng là để dành cho những việc đó, không phải để chụp thêm ảnh lúc hoàng hôn.
Nếu có sạc dự phòng, tính luôn nó vào tổng pin. Nhưng đừng coi sạc dự phòng là lý do đi tiếp vô tư: dây sạc có thể hỏng, cổng sạc ướt không sạc được, và sạc trong lúc đi dưới mưa là việc khó. Bác Tư hay đi bộ đường núi đặt một mốc dễ nhớ cho cả nhóm: "Pin còn sáu mươi mà chưa tới đỉnh thì về." Không ai phải tính toán, chỉ cần nhìn một con số.
Chia pin cho cả nhóm
Một máy dẫn đường, một máy nghỉ. Trong nhóm, chỉ cần một người mở bản đồ dẫn đường tại mỗi thời điểm. Người thứ hai giữ máy ở chế độ máy bay, màn hình tắt, chỉ ghi vết. Tới giữa chặng thì đổi vai.
Ít nhất hai máy có bản đồ và ghi vết. Một máy hỏng hoặc rơi xuống suối, máy kia vẫn đưa cả nhóm về. Hai máy này không nên nằm trong cùng một ba lô.
Một máy để dành gọi khẩn cấp. Với nhóm từ ba người trở lên, một máy tắt hẳn hoặc để chế độ máy bay suốt chuyến, pin đầy, chỉ dùng khi cần gọi cứu giúp. Đây là "bình cứu hoả" của nhóm.
Báo pin ở mỗi chặng nghỉ. Mỗi lần nghỉ, mọi người đọc to phần trăm pin. Việc này mất mười giây nhưng giúp trưởng nhóm biết khi nào cần đổi máy dẫn đường hay khi nào nên quay về.
Gia đình có trẻ nhỏ. Gia đình chị Lan dã ngoại cùng con nhỏ để máy của chị làm máy gọi khẩn cấp, máy của anh dẫn đường; các con không cầm điện thoại xem phim trên đường để giữ pin cho cả nhà.
Lạnh, nóng và nước: ba thứ giết pin âm thầm
Pin trong điện thoại không thích lạnh. Ở vùng núi cao nước ta, đêm và sáng sớm mùa đông có thể xuống thấp, và khi máy bị lạnh, phần trăm pin có thể tụt nhanh hoặc máy tự tắt dù còn pin. Phần lớn dung lượng sẽ trở lại khi máy ấm lên, nhưng lúc cần dùng thì không có. Cách giữ: để máy trong túi áo trong, sát người, ban đêm để trong túi ngủ. Đừng để máy ở túi ngoài ba lô qua đêm.
Nóng cũng hại. Đặt máy trên tảng đá giữa nắng trưa, hay để trong xe đỗ ngoài nắng cả ngày, máy có thể quá nhiệt, tự giảm hiệu năng hoặc ngừng sạc. Khi nghỉ, để máy trong bóng râm hoặc trong ba lô.
Nước là thứ hay làm hỏng máy nhất: mưa rừng, lội suối, mồ hôi. Kể cả máy có khả năng chống nước, cổng sạc bị ướt sẽ không cho sạc cho tới khi khô. Bỏ máy vào túi nhựa có khoá kéo hoặc túi chống nước chuyên dụng; nhiều túi vẫn cho chạm màn hình qua lớp nhựa. Sạc dự phòng và dây sạc cũng cần một túi riêng, vì chúng thường không chống nước. Nhóm bạn của Minh từng có một chiếc sạc dự phòng đầy nhưng vô dụng, chỉ vì dây sạc duy nhất ngâm nước suốt buổi chiều.
Khi pin sắp cạn: làm gì trước, làm gì sau
Dù chuẩn bị kỹ, vẫn có lúc pin tụt nhanh hơn dự tính. Khi máy dẫn đường còn khoảng hai mươi phần trăm, đừng chờ nó tắt mới xoay xở. Làm theo thứ tự này.
- Dừng lại và lấy toạ độ hiện tại, ghi ra giấy kèm giờ. Nếu máy tắt ngay sau đó, ít nhất bạn biết mình đã ở đâu.
- Chụp màn hình bản đồ vùng phía trước ở hai mức phóng, có cả vết đường đi. Ảnh chụp xem được trên máy khác trong nhóm.
- Gửi tin nhắn cho người ở nhà nếu có sóng: vị trí, tình trạng, kế hoạch, giờ dự kiến về. Gửi xong mới bật lại chế độ máy bay.
- Chuyển vai dẫn đường sang máy khác còn nhiều pin, hoặc cắm sạc dự phòng ngay khi đang nghỉ, đừng chờ tới tối.
- Giảm tối đa: tắt máy ảnh, tắt mọi thứ trừ định vị, chỉ mở màn hình ở điểm quyết định.
- Nếu cả nhóm sắp hết pin và chưa chắc đường, ưu tiên quay về theo vết đã đi hoặc ở yên chỗ an toàn, giữ một máy tắt hẳn để gọi 112 khi cần.
Thứ tự trên đặt việc ghi lại thông tin lên trước việc tiết kiệm. Một chiếc máy còn mười phần trăm pin vẫn đủ để lấy toạ độ và gửi một tin nhắn, nhưng không đủ để dẫn đường thêm hai giờ.
Danh sách mang theo cho pin và điện thoại
Chép lại, chỉnh theo chuyến đi. Chuyến đi ngày và chuyến đi nhiều ngày khác nhau chủ yếu ở dung lượng sạc dự phòng.
- Điện thoại sạc đầy, bản đồ đã tải, đã thử ở chế độ máy bay.
- Sạc dự phòng đã sạc đầy. Loại dung lượng khoảng 10.000 mAh thường sạc đầy được một máy phổ thông khoảng hai lần, tuỳ máy; đi nhiều ngày cần nhiều hơn hoặc thêm tấm sạc năng lượng mặt trời.
- Hai dây sạc đúng cổng, để ở hai chỗ khác nhau.
- Túi chống nước cho điện thoại, túi riêng cho sạc và dây.
- Đèn đội đầu và pin dự phòng cho đèn, để không dùng đèn của điện thoại.
- Bản đồ giấy, la bàn và mẩu giấy ghi các điểm quyết định, phòng khi máy tắt hẳn.
- Một mẩu giấy ghi số điện thoại người ở nhà và lịch trình, vì danh bạ trong máy hết pin thì không đọc được.
Tấm sạc năng lượng mặt trời chỉ hữu ích khi có nắng trực tiếp nhiều giờ, ví dụ ở bãi cắm trại trống hay khi đi trên sống núi. Dưới tán rừng rậm nó gần như không sạc được. Đừng tính nó vào pin dự phòng cho chuyến đi ngày.
Câu hỏi thường gặp
Chế độ máy bay có làm mất định vị không?
Tuỳ máy, nhưng hầu hết cho bật lại định vị sau khi đã vào chế độ máy bay. Thử ở nhà: bật chế độ máy bay, kiểm biểu tượng định vị, mở bản đồ xem chấm vị trí còn hiện không. Đây là cách tiết kiệm pin hiệu quả nhất ở vùng mất sóng.
Vì sao vào rừng pin điện thoại tụt nhanh hơn ở nhà?
Nguyên nhân thường gặp nhất là sóng nhà mạng yếu khiến máy liên tục tăng công suất tìm trạm, cộng với màn hình mở nhiều để xem bản đồ và chụp ảnh. Trời lạnh vùng núi cũng làm pin tụt nhanh. Bật chế độ máy bay và giữ máy ấm sẽ đỡ nhiều.
Có nên tắt định vị để tiết kiệm pin không?
Không nên khi đang đi rừng. Bộ thu định vị không tốn pin nhiều bằng màn hình và sóng nhà mạng, và tắt đi thì vết đường đi bị đứt, lần bắt vị trí sau lại chậm. Giữ định vị, tắt màn hình và bật chế độ máy bay.
Sạc dự phòng loại nào hợp đi rừng?
Loại vừa túi, đủ sạc đầy máy khoảng hai lần cho chuyến đi ngày, có vỏ chắc. Quan trọng hơn dung lượng là nó đã được sạc đầy và thử trước, có hai dây sạc đúng cổng, và được để trong túi chống nước.
Điện thoại tắt vì lạnh dù còn pin thì làm sao?
Đưa máy vào túi áo trong sát người hoặc vào túi ngủ cho ấm dần, đừng hơ trên lửa. Khi máy ấm lại, thường sẽ bật lên được với phần lớn dung lượng. Từ đó giữ máy trong người, không để ở túi ngoài ba lô.
Pin còn bao nhiêu thì nên quay về?
Theo quy tắc một phần ba, khi pin còn khoảng hai phần ba so với lúc xuất phát mà chưa tới đích thì nên tính chuyện quay về, cùng với giờ quay đầu đã định. Phần còn lại dành cho chặng về và dự phòng khi có sự cố.