PhuongHuong.comPhương Hướng
Khi bị lạc

Cách tìm lại đường mòn khi bị lạc: quay về điểm chắc, dò quanh và đi tới đường chặn

Ba cách tìm lại lối mòn đã mất dấu: lần ngược theo dấu chân mình, dò từng tia quanh một điểm đánh dấu, và đi lệch có chủ đích tới một đường chặn lớn.

A Vietnamese woman in a rain jacket ties a bright orange ribbon to a low branch in dense jungle undergrowth, close side view, filtered green light

Muốn tìm lại đường mòn đã mất dấu, hãy làm theo thứ tự: quay về điểm cuối cùng bạn biết chắc, nếu không được thì dò từng tia ngắn quanh một điểm đánh dấu, và chỉ khi cả hai thất bại mới đi theo một hướng cố định tới một đường chặn lớn như con đường hay con sông. Thứ tự này đi từ cách ít rủi ro nhất tới cách tốn sức nhất, và mỗi cách đều có giới hạn thời gian của nó.

Phần dưới giải thích vì sao lối mòn hay biến mất, cách làm từng kỹ thuật, bảng so sánh độ tin cậy, cách phân biệt lối người đi với lối thú, cùng bài tập ở công viên để bạn quen tay trước khi phải dùng thật. Bài giả định bạn đã dừng lại, đã đánh dấu chỗ đứng và còn ít nhất vài giờ trời sáng; nếu không, việc tìm đường nên nhường chỗ cho việc ở yên và phát tín hiệu.

Vì sao lối mòn tự nhiên biến mất dưới chân

Lá khô và cành gãy phủ kín. Mùa khô ở rừng khộp hay rừng thông, một lớp lá dày vài phân xoá hẳn vết đất nện. Lối vẫn còn đó, nhưng mắt bạn không còn thấy đường viền của nó.

Cây đổ chắn ngang. Người đi trước vòng qua cây đổ theo nhiều phía, tạo ra mấy vệt lối ngắn. Bạn chọn nhầm một vệt, đi vài chục mét là hết.

Lối nhánh của người đi rẫy, đi lấy củi. Những lối này thường rõ hơn cả lối chính trong một đoạn ngắn, rồi tỏa ra nương, ra bãi và tắt dần.

Lối thú. Lợn rừng, hoẵng, trâu bò thả rông cũng tạo lối. Lối thú đi thấp, len dưới bụi, hay dẫn xuống chỗ nước, và người đi thẳng lưng sẽ bị cành quẹt vào mặt.

Nước cuốn và sạt lở. Sau mùa mưa, có đoạn lối bị nước xẻ thành rãnh, có đoạn sạt mất. Rãnh nước trông rất giống lối đi, nhưng nó dẫn xuống dưới chứ không theo hướng của đường.

Đi qua chỗ trống. Lối mòn hay mất khi băng qua bãi cỏ, nương bỏ hoang, bãi đá. Phía bên kia, lối vào rừng lại thường nằm lệch so với chỗ bạn vừa ra, chứ không thẳng hàng.

Cách một: lần ngược theo dấu chân của chính mình

Đây là cách nên thử đầu tiên khi bạn mới mất lối chưa lâu, vì bạn đi trên chính đoạn đường mình đã đi và biết chắc nó dẫn về lối đúng.

  1. Xác định điểm cuối cùng còn chắc là đang trên lối: một ngã ba, một chỗ qua suối, một cây đổ đặc biệt. Ước thời gian từ đó tới đây.
  2. Quay người lại, nhìn mặt đất ngay sau lưng: dấu giày trên đất ẩm, lá bị giẫm lật mặt dưới sẫm màu, cành nhỏ gãy, cỏ rạp về phía bạn đi.
  3. Đi chậm, mỗi lần chỉ tiến tới dấu kế tiếp nhìn thấy được. Người đi đầu tìm dấu, người thứ hai đứng ở dấu vừa tìm thấy, để không mất mạch.
  4. Mất dấu thì dừng, quay về dấu cuối cùng, nhìn rộng ra hai bên. Đừng đoán và đi tiếp.
  5. Giữ giới hạn: tối đa bằng thời gian bạn đã đi từ điểm chắc chắn, cộng thêm một chút. Hết giờ mà chưa thấy, quay về chỗ đánh dấu ban đầu và chuyển sang cách hai.

Mẹo nhỏ: đi ngược lại thì mọi thứ trông khác hẳn lúc đi xuôi. Người có thói quen thỉnh thoảng quay lại nhìn đường phía sau trong lúc đi bình thường sẽ nhận ra cảnh vật nhanh hơn rất nhiều khi phải lần ngược.

Cách hai: dò từng tia quanh một điểm đánh dấu

Khi tin rằng lối mòn ở rất gần nhưng không lần ngược được, hãy dò có hệ thống thay vì đi lòng vòng. Cách dò hình nan quạt giữ bạn luôn gắn với một điểm cố định.

  1. Treo dải vải hoặc khăn sáng màu ở điểm trung tâm, chỗ dễ thấy từ mọi phía.
  2. Chọn hướng đầu tiên, thường là hướng bạn nghĩ lối mòn có khả năng nằm nhất. Đi thẳng theo hướng đó cho tới khi gần mất tầm nhìn dải vải, rồi dừng và nhìn kỹ hai bên.
  3. Không thấy lối thì quay lại điểm trung tâm theo đúng đường vừa đi.
  4. Xoay sang hướng kế bên, lệch chừng một phần tám vòng tròn, và lặp lại. Tám tia là đủ một vòng quanh điểm trung tâm.
  5. Nếu đi cùng người khác, một người đứng ở điểm trung tâm thổi còi một tiếng mỗi phút, người dò có thể đi xa hơn tầm nhìn nhưng vẫn trong tầm nghe.
  6. Hết một vòng mà vẫn chưa thấy, dời điểm trung tâm thêm một quãng theo hướng có vẻ hứa hẹn nhất, đánh dấu điểm mới, và dò tiếp một vòng nữa.

Cách dò này chậm, nhưng gần như không thể làm bạn lạc thêm. Rừng thưa thì mỗi tia có thể dài cả trăm mét, rừng rậm có khi chỉ hai ba chục mét. Đừng tham đi xa hơn tầm nhìn chỉ vì sốt ruột.

Cách ba: đi lệch có chủ đích tới một đường chặn

Đường chặn là một vật dài mà bạn không thể đi trượt qua nếu giữ đủ lâu một hướng: con đường đất, con đường nhựa, con sông lớn, đường dây điện cao thế, mép một hồ chứa, rìa khu ruộng bậc thang. Muốn dùng cách này, bạn phải biết trước khu vực mình đi có đường chặn nào và nó nằm phía nào, thường là nhờ xem bản đồ trước chuyến đi.

Ví dụ, nhóm biết con đường đất chạy dọc phía bắc khu rừng, theo hướng đông tây, và bãi xe nằm trên con đường đó. Nếu nhắm thẳng về phía bắc, khi ra tới đường bạn sẽ không biết bãi xe ở bên trái hay bên phải. Cách làm khéo hơn là cố ý lệch hẳn sang một bên, chẳng hạn đi về hướng tây bắc. Khi ra tới đường, bạn biết chắc bãi xe ở phía đông, cứ rẽ phải mà đi. Kỹ thuật này gọi là đi lệch có chủ đích, và nó bù lại được sai số của la bàn, của bước chân và của địa hình.

Khi đi tới đường chặn, giữ hướng bằng la bàn hoặc bằng mặt trời, chọn một cái cây xa phía trước làm mốc, tới cây đó lại chọn cây kế tiếp. Đặt giới hạn: ước khoảng cách tới đường chặn, đổi ra thời gian theo tốc độ đi rừng không đường mòn, vốn chậm hơn đi trên lối rất nhiều, rồi cộng thêm một nửa. Quá giờ đó mà không thấy, dừng lại dựng chỗ nghỉ và phát tín hiệu. Đến được đường chặn rồi, nhớ nhắn tin hoặc gọi báo người ở nhà rằng bạn đã ra tới đâu, để không ai tiếp tục đi tìm ở chỗ cũ.

Không coi một con suối nhỏ là đường chặn. Suối nhỏ uốn khúc, chia nhánh, chui vào khe, có thể dẫn bạn tới thác hoặc vách đá mà không ra được đâu.

So sánh ba cách tìm lại lối

Bảng dưới giúp bạn chọn cách theo hoàn cảnh. Độ tin cậy ở đây là khả năng đưa bạn về đúng lối mà không làm bạn lạc thêm.

CáchĐộ tin cậyKhi nào dùngCần có
Lần ngược dấu chânCao nếu dấu còn rõMất lối chưa lâu, đất ẩm, ít người điMắt tinh, đi chậm, giới hạn thời gian
Dò từng tia quanh điểm đánh dấuCao, ít rủi roTin lối mòn ở rất gần, rừng không quá rậmDải vải sáng màu, còi, kiên nhẫn
Đi lệch tới đường chặnTrung bình đến cao, tuỳ độ chắc của đường chặnBiết chắc có đường chặn lớn ở một phía, còn nhiều giờ sángLa bàn hoặc hướng mặt trời, bản đồ đã xem trước
Đi theo cảm giácThấpKhông nên dùngKhông áp dụng

Nếu bản đồ ngoại tuyến trên điện thoại hiện vị trí của bạn và có vẽ lối mòn, hãy dùng nó để kiểm tra kết quả của cả ba cách. Nhưng nhớ rằng trong rừng rậm và khe núi, chấm vị trí có thể lệch vài chục mét, và nhiều lối mòn nhỏ không có trên bản đồ.

Nhận ra lối người đi và lối thú

Khi dò tìm, bạn sẽ gặp nhiều vệt lối. Vài dấu hiệu giúp phân biệt:

  • Lối người: cành ngang tầm ngực và mặt bị bẻ hoặc chặt, có vết dao vát; đất nện chặt ở giữa; có bậc tự nhiên trên dốc; đôi khi có rác, dây buộc, ụ đá xếp.
  • Lối thú: cao chỉ tới đầu gối hoặc thắt lưng, phía trên bị cành đan kín; hay dẫn thẳng xuống nước hoặc vào bụi rậm; có dấu chân thú, chỗ đất bị ủi.
  • Lối rẫy: rõ và rộng trong một đoạn, rồi tỏa ra nương, ra lán; thường có gốc cây bị chặt, lửa đốt cũ.
  • Rãnh nước: đáy có sỏi, đá cuội trơn, hai bờ bị xói, chạy thẳng theo dốc xuống dưới.

Gặp lối người chưa chắc là lối của bạn, nhưng lối người luôn dẫn tới người hoặc tới một nơi người hay đến. Nếu đó là lối rộng, đi theo nó về phía xuống núi thường an toàn hơn đi bừa.

Bài tập ở công viên trước chuyến đi

Ba kỹ thuật trên đều cần tập mới làm được khi đang lo lắng. Một buổi sáng ở công viên rộng hoặc đồi cây gần nhà là đủ để quen:

  1. Lần ngược: đi một vòng trên bãi cỏ ẩm sương rồi quay lại tìm dấu chân của chính mình, để biết dấu trông thế nào khi nhìn từ phía ngược.
  2. Dò hình nan quạt: nhờ người nhà giấu một chiếc khăn trong khu cây rậm, bạn treo dải vải ở một điểm, dò tám tia cho tới khi tìm thấy.
  3. Đi lệch: chọn một con đường trong công viên làm đường chặn, bịt mắt quay vài vòng, rồi dùng la bàn đi lệch về một phía và kiểm tra xem bạn ra đúng bên mong muốn không.
  4. Ghi lại thời gian từng bài để biết tốc độ thật của mình khi đi chậm và chú ý.

Trẻ lớn trong nhà có thể tập cùng như một trò chơi. Khi lên rừng thật, người đã tập vài lần sẽ bình tĩnh hơn hẳn người chỉ đọc qua. Sai lầm hay gặp trong lúc tập là chọn chỗ quá quen, nơi mắt tự nhận ra lối đi; hãy đổi sang một khu ít đến, hoặc tập vào lúc chiều muộn khi ánh sáng đã yếu, để bài tập gần với cảm giác ở rừng hơn.

Câu hỏi thường gặp

Mất dấu đường mòn thì có nên đi theo suối không?

Không nên đi trong lòng suối nhỏ, vì suối hay dẫn tới thác, vực hoặc khe đá trơn, và nước lên rất nhanh khi mưa. Chỉ dùng sông, suối lớn làm đường chặn khi bạn đã biết chắc nó dẫn ra khu dân cư, và đi trên bờ cao.

Dò tìm quanh điểm đánh dấu nên đi xa bao nhiêu?

Đi tới chỗ còn nhìn thấy dải vải đánh dấu, hoặc còn nghe được tiếng còi của người đứng ở điểm trung tâm. Rừng thưa có thể đi cả trăm mét, rừng rậm chỉ vài chục mét. Quá tầm đó là bắt đầu có nguy cơ lạc lần hai.

Đi lệch có chủ đích là gì?

Là cố ý nhắm lệch sang một bên của điểm cần tới khi đi về một đường chặn như con đường hay con sông. Khi ra tới đường chặn, bạn biết chắc điểm đích ở phía nào để rẽ, thay vì phân vân giữa trái và phải.

Làm sao biết một lối nhỏ là lối người hay lối thú?

Lối người có cành ngang tầm mặt bị bẻ hoặc chặt, đất nện chặt, có khi có rác hoặc dây buộc. Lối thú thấp, phía trên cành đan kín, hay dẫn thẳng xuống nước hoặc chui vào bụi. Nhìn lên ngang tầm mặt là cách phân biệt nhanh nhất.

Có nên tin hoàn toàn vào lối mòn trên bản đồ điện thoại không?

Không nên tin hoàn toàn. Nhiều lối mòn nhỏ không có trên bản đồ, có lối trên bản đồ đã bỏ hoang, và chấm vị trí trong rừng rậm có thể lệch vài chục mét. Hãy dùng bản đồ để kiểm tra, kết hợp với địa hình và dấu vết thực tế.

Tìm mãi không thấy lối thì nên làm gì tiếp?

Khi đã thử lần ngược và dò quanh mà hết giờ giới hạn, hãy quay về điểm đánh dấu, cân nhắc ở yên và phát tín hiệu, gọi 112 nếu có sóng. Chỉ đi tới đường chặn khi biết chắc nó ở đâu và còn nhiều giờ trời sáng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138